ანესთეზია და ტკივილის მართვა

სწორი პასუხი: ა. გლაზგოს კომპოზიტური სკალის მოკლე ფორმა (CMPS-SF)

CMPS-SF ძაღლებში მწვავე ტკივილის შესაფასებლად შექმნილი და ვალიდირებული სკალაა. კატებისთვის არსებობს Glasgow CMPS-Feline და Feline Grimace Scale. სკალის რეგულარული გამოყენებისას ტკივილს მხოლოდ შთაბეჭდილებით აღარ აფასებთ: ობიექტურ კრიტერიუმებს ეყრდნობით და ანალგეზიასაც უფრო ზუსტად ცვლით.

სწორი პასუხი: ა. ყურების პოზიციას, თვალების მოჭუტვას, დრუნჩის დაძაბულობას, ულვაშებისა და თავის პოზიციას

Feline Grimace Scale ხუთ ნიშანს აფასებს: ყურების პოზიციას, თვალების მოჭუტვას, დრუნჩის დაძაბულობას, ულვაშების პოზიციასა და თავის პოზიციას. ის კატებში მწვავე ტკივილისთვის ვალიდირებულია, ადვილად ისწავლება და ანალგეზიაზე პასუხსაც კარგად ასახავს.

სწორი პასუხი: ბ. შესაძლებელია კატისთვის რეგისტრირებული პრეპარატებით, სწორი დოზით, ჰიდრატაციისა და თირკმლის ფუნქციის გათვალისწინებით

კატები ზოგ წამალს, მათ შორის NSAID-ების ნაწილს, ნელა გამოყოფენ, ამიტომ პრეპარატის არჩევა და დოზირება განსაკუთრებით მნიშვნელოვანია. ISFM/AAFP-ის კონსენსუსის მიხედვით, კატისთვის რეგისტრირებული NSAID-ები (მაგ. მელოქსიკამი, რობენაკოქსიბი) სწორად შერჩეულ პაციენტებში ეფექტური და უსაფრთხოა, მათ შორის სტაბილური თირკმლის ქრონიკული დაავადებისას, ფრთხილი მონიტორინგით. ჰიპოვოლემია და დეჰიდრატაცია წინასწარ გამორიცხეთ. ადამიანის NSAID-ები, მაგალითად იბუპროფენი, კატისთვის საშიშია.

სწორი პასუხი: გ. მძიმე სისტემური დაავადების მქონე პაციენტი

ASA: I ჯანმრთელი; II მსუბუქი სისტემური დაავადება; III მძიმე სისტემური დაავადება; IV მძიმე დაავადება, რომელიც სიცოცხლეს მუდმივად ემუქრება; V მომაკვდავი პაციენტი. ვეტერინარიაში ASA III და უფრო მაღალი კლასის პაციენტებს ანესთეზიასთან დაკავშირებული სიკვდილის რისკი მნიშვნელოვნად მაღალი აქვთ, ამიტომ მათ უფრო საფუძვლიანი მომზადება და მონიტორინგი სჭირდებათ.

სწორი პასუხი: გ. ოპერაციის შემდეგ, ძირითადად პირველ 3 საათში

დიდ მულტიცენტრულ კვლევაში (CEPSAF, დიდი ბრიტანეთი) ანესთეზიასთან დაკავშირებული სიკვდილის დაახლოებით ნახევარი ძაღლებში და უფრო მეტი კატებში ოპერაციის შემდეგ მოხდა, უმეტესად პირველ 3 საათში. ამიტომ მონიტორინგი ექსტუბაციით არ მთავრდება: სუნთქვა, ტემპერატურა, ლორწოვანების ფერი და ტკივილი გაღვიძების პერიოდშიც აკონტროლეთ.

სწორი პასუხი: ა. ჰიპოთერმია

ანესთეზია თერმორეგულაციას თრგუნავს, პატარა პაციენტები კი სითბოს სწრაფად კარგავენ. ჰიპოთერმია ანელებს გაღვიძებასა და წამლების მეტაბოლიზმს, ზრდის ინფექციისა და სისხლდენის რისკს. პაციენტი პრემედიკაციიდანვე გაათბეთ (თბილი ჰაერის საბანი, თბილი სითხეები), სველ ზედაპირთან შეხება მინიმუმამდე შეამცირეთ და ტემპერატურა მთელი პროცედურისა და გაღვიძების განმავლობაში აკონტროლეთ.

სწორი პასუხი: ბ. 4–6 საათი, წყალი კი შეიძლება

AAHA-ს 2020 წლის რეკომენდაციით, ჯანმრთელ ზრდასრულ ძაღლსა და კატას გეგმიური პროცედურის წინ 4–6 საათი არ აჭმევენ, წყალი კი შეიძლება. ზედმეტად ხანგრძლივი შიმშილი სარგებელს არ მოიტანს და შეიძლება კუჭის შიგთავსის მჟავიანობა გაზარდოს. ძალიან ახალგაზრდა, დიაბეტიანი და რეგურგიტაციის რისკის მქონე პაციენტებს ინდივიდუალური გეგმა სჭირდებათ.

სწორი პასუხი: ა. ამოსუნთქულ CO2-ს: ვენტილაციას, ინტუბაციის სისწორეს და ირიბად სისხლის მიმოქცევას

კაპნოგრაფია (EtCO2) CO2-ს ყოველ ამოსუნთქვაზე ზომავს. ის მაშინვე გაჩვენებთ ჰიპო- და ჰიპერვენტილაციას, ინტუბაციის პრობლემებს, აპნოეს და კონტურის გაჟონვას, EtCO2-ის უეცარი ვარდნა კი შეიძლება გულის გამოტყორცნის მკვეთრ შემცირებაზე ან გულის გაჩერებაზე მიუთითებდეს. ჟანგბადით გაჯერებას პულსოქსიმეტრი ზომავს.

სწორი პასუხი: ბ. სხვადასხვა მექანიზმით მოქმედი ანალგეტიკებისა და მეთოდების კომბინაციას, მაგ. ოპიოიდი, NSAID და ადგილობრივი ანესთეზია

ტკივილი რამდენიმე გზით ვითარდება, ამიტომ სხვადასხვა მექანიზმის პრეპარატების (ოპიოიდები, NSAID-ები, ადგილობრივი და რეგიონული ანესთეზია, კეტამინი და სხვ.) კომბინაცია უკეთეს ანალგეზიას იძლევა უფრო დაბალი დოზებით და ნაკლები გვერდითი ეფექტით. ადგილობრივი ბლოკადები იაფი, უსაფრთხო და ძალიან ეფექტურია და WSAVA მათ ფართოდ გამოყენებას გირჩევთ.

სწორი პასუხი: ბ. ტკივილის გამომწვევ სტიმულამდე, პრემედიკაციიდანვე, შემდეგ კი ტკივილის შეფასების მიხედვით

ცენტრალური სენსიტიზაციის თავიდან აცილება უფრო ადვილია, ვიდრე უკვე განვითარებული ტკივილის მკურნალობა. ამიტომ ანალგეზია პრემედიკაციიდან იწყება და ოპერაციის შემდეგ გრძელდება, რეგულარული შეფასების მიხედვით. ზოგადი ანესთეზია ცნობიერებას თიშავს, მაგრამ ნოციცეფციას სრულად არ ბლოკავს.