ზოონოზები ვეტერინარულ პრაქტიკაში

სწორი პასუხი: ბ. ძაღლებისგან

საქართველოში ცოფი ენდემურია და ნაკბენებისა და ნაკაწრების უმეტესობა ძაღლებზე მოდის, მათ შორის უპატრონოებზე. ვირუსს ველური ცხოველებიც ატარებენ: მელა, ტურა, მგელი. ფრინველები ცოფს არ ავრცელებენ, მცირე მღრღნელებიდან კი გადაცემა ძალიან იშვიათია. ადამიანის დაცვის ყველაზე ეფექტური გზა ძაღლებისა და კატების რეგულარული აცრაა.

სწორი პასუხი: ბ. ჭრილობა დაახლოებით 15 წუთი საპნითა და წყლით გარეცხოს და ექიმს მიმართოს

WHO გვირჩევს, ნაკბენი ან ნაკაწრი მაშინვე და კარგად, დაახლოებით 15 წუთი, გაირეცხოს საპნითა და წყლით, შემდეგ კი დამუშავდეს ანტისეპტიკით. ეს ცოფის რისკს მკვეთრად ამცირებს. ექსპოზიციის შემდგომ პროფილაქტიკაზე (PEP) გადაწყვეტილებას ექიმი იღებს და მისი დაწყება ცხოველზე დაკვირვების შედეგს არ უნდა დაელოდოს.

სწორი პასუხი: ბ. 10 დღე

ძაღლი და კატა ვირუსს ნერწყვით მხოლოდ ნიშნების გამოჩენამდე რამდენიმე დღით ადრე იწყებს გამოყოფას. თუ ცხოველი 10 დღე ჯანმრთელი დარჩა, ეს ნიშნავს, რომ ნაკბენის დროს ვირუსი ნერწყვში არ ჰქონია და WHO-ის რეკომენდაციით უკვე დაწყებული PEP შეიძლება შეწყდეს. დაკვირვების წესს ადგილობრივი რეგულაციაც ადგენს.

სწორი პასუხი: ბ. რეკომენდებულია მაღალი რისკის პროფესიებისთვის, მათ შორის ვეტერინარებისთვის

WHO წინასწარ აცრას (PrEP) მაღალი რისკის ჯგუფებს ურჩევს, მათ შორის ვეტერინარებს და ცხოველებთან მომუშავე პერსონალს. ნაკბენის შემდეგ ექიმთან მისვლა მაინც აუცილებელია, მაგრამ მკურნალობა მარტივდება: ნაკლები დოზაა საჭირო, ცოფის საწინააღმდეგო იმუნოგლობულინი კი საერთოდ აღარ.

სწორი პასუხი: ა. ინფიცირებული პირუტყვის (მაგ. ცხვრის) უმი შიგნეულის ჭამით

ძაღლი ექინოკოკის საბოლოო მასპინძელია. ის ინფიცირდება, როცა ჭამს ცხვრის ან სხვა პირუტყვის უმ ღვიძლს ან ფილტვს, რომელშიც ჰიდატიდური კისტაა. პროფილაქტიკა მარტივია: ძაღლს უმი შიგნეული არ მისცეთ და რეგულარულად ჩაუტარეთ დეჰელმინთიზაცია პრაზიკვანტელით. საქართველოში კისტოზური ექინოკოკოზი ადამიანებშიც სერიოზული პრობლემაა.

სწორი პასუხი: ბ. ძაღლის განავლიდან მოხვედრილი კვერცხების გადაყლაპვით (ხელებით, ბოსტნეულით, წყლით)

ადამიანი შუალედური მასპინძელია და ინფიცირდება პარაზიტის კვერცხებით, რომლებსაც ინფიცირებული ძაღლი განავლით გამოყოფს. კვერცხები ბეწვზე, ნიადაგზე, ბოსტნეულსა და წყალში ხვდება. კისტები წლების განმავლობაში იზრდება, ძირითადად ღვიძლსა და ფილტვებში. მთავარი დაცვაა ძაღლთან შეხების შემდეგ ხელის დაბანა, ბოსტნეულის კარგად გარეცხვა და ძაღლების რეგულარული დეჰელმინთიზაცია. ხორცის ჭამით ადამიანს ექინოკოკოზი არ გადაედება.

სწორი პასუხი: ა. შარდისგან

ლეპტოსპირები შარდით გამოიყოფა და ადამიანს დაზიანებული კანიდან ან ლორწოვანიდან (თვალი, პირი, ცხვირი) გადაედება. ასეთ პაციენტთან ხელთათმანით იმუშავეთ, შხეფების საფრთხისას კი სათვალე ან სახის ფარიც გაიკეთეთ. შარდით დაბინძურებული ზედაპირები დეზინფექციით დაამუშავეთ, ცხოველი კი იზოლირებულად მოათავსეთ. რეზერვუარია მღრღნელები და სხვა ცხოველები, ინფექცია დაბინძურებული წყლითა და ნიადაგითაც ვრცელდება.

სწორი პასუხი: ბ. ტუალეტი ყოველდღე დაალაგოს, სჯობს სხვამ, ან ხელთათმანით და მერე ხელები დაიბანოს

კატის განავალში ტოქსოპლაზმის ოოცისტები ინფექციური მხოლოდ 1–5 დღის შემდეგ ხდება, ამიტომ ყოველდღიური დალაგება რისკს მკვეთრად ამცირებს. ინფექციის მნიშვნელოვანი წყაროა ასევე ბოლომდე მოუხარშავი ხორცი, გაურეცხავი ბოსტნეული და ბაღში ხელთათმანის გარეშე მუშაობა. კატის სახლიდან გაყვანა, როგორც წესი, საჭირო არ არის.

სწორი პასუხი: ბ. ადგილი გარეცხოს და მაშინვე მიმართოს ექიმს, ვაქცინის შტამის მითითებით

ბრუცელოზის ცოცხალ ვაქცინას ადამიანის დაავადებაც შეუძლია. პროფილაქტიკას ექიმი შტამის მიხედვით არჩევს: მაგალითად, RB51 რიფამპიცინზე არ რეაგირებს, ამიტომ შტამის დასახელება მნიშვნელოვანია. საქართველოში ბრუცელოზი პირუტყვში ენდემურია, ამიტომ ვეტერინარისთვის საფრთხეა აბორტირებულ ნაყოფთან, მომყოლთან და სამშობიარო სითხეებთან დაუცველი შეხებაც.

სწორი პასუხი: ბ. სოკო

Microsporum canis სოკოა და ცხოველიდან ადამიანზე გადამდები კანის ერთ-ერთი ყველაზე გავრცელებული ინფექციის გამომწვევი. ინგლისური სახელი „ringworm“ ჭიას ნიშნავს, მაგრამ ჭიასთან არაფერი აკავშირებს. სპორები გარემოში თვეობით ძლებს, ამიტომ ცხოველთან ერთად გარემოც დაამუშავეთ. ხშირად ინფიცირდებიან ბავშვები და კლინიკის პერსონალი.